TS Trương Duy Nghĩa.

   TS Nghĩa cho biết, cũng chính vì để bảo vệ quyền lợi bạn đọc "nên khi GS Nguyễn Sĩ Mão đề xuất sẽ kiến nghị NXB in lại với tờ bìa đủ cả tên hai người, tôi cũng không đồng ý tái bản như thế, và khẳng định cần viết lại".
    - Ông Phạm Văn Diễn, Giám đốc NXB Khoa học kỹ thuật (KHKT) cho rằng NXB này "không liên đới trách nhiệm" trong việc cho in cuốn "Lò hơi" (GS Nguyễn Sĩ Mão đứng tên tác giả) mà phần lớn dựa trên cuốn "Thiết bị lò hơi" mà ông là tác giả chính. Ý kiến của ông về việc này?
    - Tôi đồng ý với ông Diễn rằng người đứng tên cuốn sách vi phạm bản quyền phải chịu trách nhiệm chính, nhưng điều đó không có nghĩa là NXB không có trách nhiệm gì, là vô can. NXB KHKT xuất bản cả cuốn Thiết bị lò hơi và Lò hơi, sao không có trách nhiệm được?
    Tôi đọc trên báo Đất Việt ngày 20/4/2010 có đăng tin NXB Thống kê yêu cầu công ty TNHH TM-DV-QC Huy Hương dừng phát hành và thu hồi toàn bộ số sách Giáo trình nguyên lý bảo hiểm vì nghi ngờ cuốn sách đã bị “xào nấu” từ các tài liệu khác. Tôi nhấn mạnh, NXB này đã thu hồi cuốn sách khi mới chỉ nghi ngờ có đạo văn, trước khi có quyết định kỷ luật của Hội đồng kỷ luật trường ĐH Công nghiệp TP HCM và thông báo về việc xử lý vụ đạo sách này của văn phòng Bộ GD-ĐT. Tôi cho rằng, đây mới là thái độ có trách nhiệm với bạn đọc và những tác giả bị xâm hại bản quyền.
    - Ông Diễn cũng cho rằng xác định bản quyền cuốn "Thiết bị lò hơi" rất khó, vì nó không những liên quan đến bản quyền trong nước mà cả ở nước ngoài…
    - Khoa học là sự kế thừa, khác hẳn với sách văn học, không ai có thể viết sách khoa học bằng 100% kiến thức của riêng mình, có 1-2% đã là quá giỏi, có chăng chỉ là những nhận xét, phân tích, diễn giải, kết luận, cách trình bày... thì có thể được coi là của riêng tác giả. Nếu quan niệm như ông Diễn, “viết sách là viết cái của riêng mình” thì tất cả các quyển sách của chính NXB KHKT, NXB Giáo dục và của nhiều NXB khác cũng không có quyển nào là của riêng tác giả và cũng không có tác giả nào có bản quyền cả, các quyển sách như vậy đều là đạo văn, đạo sách?
    Khi đặt ra vấn đề bản quyền cuốn Thiết bị lò hơi, ông Diễn đã tỏ ra nghi ngờ bản quyền của tôi với cuốn này. Song nếu tôi không có bản quyền thì sao NXB lại in quyển Thiết bị lò hơi với tên tôi là đồng tác giả? Tôi cho rằng, việc nêu ra nghi ngờ này sẽ làm lạc hướng trách nhiệm của NXB trong việc xuất bản quyển Lò hơi.

Sách khoa học kế thừa rất nhiều kiến thức của người đi trước. Ảnh: Đức Long.

   - Ông Diễn cho rằng "cả bác Mão và bác Nghĩa không phải là tác giả mà chỉ là người biên soạn". Sự thực việc này thế nào?
    - Người viết sách trước tiên phải nhuần nhuyễn các kiến thức đó, tiêu hóa được nó và chuyển thành các trang viết của mình theo sự hiểu biết và cách trình bày của riêng mình. Đây chính là tác phẩm của họ, họ hoàn toàn phải chịu trách nhiệm về chất lượng quyển sách và có đẩy đủ bản quyền về quyển sách do họ viết, trừ khi họ sao chép nguyên văn (dù chỉ một chương) của quyển sách khác.
    Cuốn Thiết bị Lò hơi được viết trên cơ sở tham khảo nhiều sách của Nga. Đó là quyển sách về kỹ thuật, không hoàn toàn là giáo trình nhưng có thể dùng làm giáo trình cho sinh viên ngành năng lượng nhiệt, có nhiều nội dung nâng cao. Trong lời tựa cuốn Thiết bị lò hơi, không có câu chữ nào nói rằng đây là cuốn giáo trình lò hơi. Cách trình bày của nó cũng có nhiều khác biệt với các sách giáo trình lò hơi bằng tiếng Nga. Về nội dung và hình thức, nó được viết theo chủ kiến của người viết, không phải tập hợp tài liệu theo đề cương môn học. Các kiến thức được trình bày trong các quyển giáo trình hay các sách chuyên môn là những kiến thức đã được mọi người sử dụng, đã qua sàng lọc và đúc kết, là kết quả lao động của rất nhiều người, có thể coi là kiến thức chung của cả nhân loại.
    Nếu cho rằng tôi chỉ là người biên soạn giáo trình chứ không phải là tác giả bản quyền của cuốn sách, như vậy là nhầm lẫn giữa việc biên soạn giáo trình và viết sách. Và nếu như thế thì chẳng khác nào tất cả các quyển sách khác của NXB KHKT đã xuất bản cũng chỉ là biên soạn giáo trình, không có cuốn nào có tác giả bản quyền. 
    - Xin cám ơn ông!